Leesclub-initiatief wint prijs

- dinsdag 09 januari 2018

Door Constantijn Hoffscholte

Een leesclub ouderwets? Zeker niet. In Nederland floreert ‘de leesclub’, met naar schatting drie- tot vijfduizend clubs, uiteenlopend van georganiseerde vereniging tot vriendengroep. Een belangrijke organisator van leesclubs is Stichting Senia. De stichting kreeg onlangs de Jan van Luxemburgprijs, ingesteld om organisaties of personen te eren die het leesplezier bevorderen.

Senia is in 2009 opgericht vanuit een particulier initiatief. Inmiddels telt de stichting 7.500 deelnemers en 1.100 leesclubs. Met relatief weinig middelen weet Senia een groot publiek te bereiken, geholpen door talloze vrijwilligers. Dat was voor de jury van de Jan van Luxemburg reden om hen te eren.

Van de 7.500 deelnemers aan Senia lezen circa 4.000 literatuur. Verder maken ongeveer 1.000 deelnemers deel uit van leesgroepen geschiedenis, en evenveel zijn lid van een leesgroep filosofie. Daarnaast kent Senia ook leesgroepen Frans, Duits, Engels, biografieën en kunstgeschiedenis. De leesgroepen bestaan doorgaans uit 7 tot 10 personen.

Leesclubs zijn in Nederland al lange tijd populair. Eind 2015 promoveerde Marjolein van Herten zelfs op het onderwerp aan de Universiteit van Heerlen. Zij concludeerde dat leesclubs vaak moderne verenigingen zijn waarbij literaire onderwerpen stevig worden bediscussieerd en de sociale betrokkenheid tussen de leden groot is.

Andere conclusies uit haar proefschrift:

  • Leesclubs tellen gemiddeld ruim negen leden per groep.
  • Er zijn twee categorieën leesclubs: georganiseerd via verenigingen of bibliotheken, of ‘wilde’ clubs die spontaan ontstaan.
  • Lidmaatschap van een club leidt vaak tot een langdurige vriendschapsgroep.
  • De meeste leesclubs bestaan uit hoger opgeleiden.
  • Lezen binnen een leesclub spreekt vooral vrouwen aan en een klein aantal mannen.
  • De gemiddelde leeftijd ligt rond de 65 jaar.

Ondanks de wat hogere gemiddelde leeftijd, zijn er de laatste jaren ook tal van leesclub-initiatieven gericht op een jonger publiek. Literair tijdschrift Das Magazin organiseert regelmatig leesclubfestivals mét auteurs, online platform Hebban heeft allerlei digitale leesclubs en ook voor ‘young adults’ zijn er tegenwoordig diverse leesclubs, veelal georganiseerd door boekhandels (zoals deze).